BLOG
Czy stymulacja elektryczna
jest dla Ciebie?
Twoja droga do zdrowia z tES
o zastosowaniach i przebiegu terapii.
Przezczaszkowa stymulacja elektryczna (tES) w ostatnich latach zyskuje na popularności jako nowoczesna metoda uzupełniająca w psychiatrii i rehabilitacji neurologicznej. Być może zastanawiasz się, czy taka forma terapia, wykorzystująca delikatne impulsy prądu, jest dla Ciebie odpowiednia?
W niniejszym artykule wyjaśniamy, na czym polega tES, w jakich sytuacjach może pomóc pacjentom w powrocie do zdrowia oraz czego możesz się spodziewać podczas terapii.
Czym jest tES i jak działa?
tES to nieinwazyjna i bezpieczna metoda stymulacji mózgu za pomocą słabego prądu elektrycznego. Podczas sesji na głowie pacjenta umieszcza się specjalne elektrody, przez które płynie prąd o niskim natężeniu (zwykle ok. 1–2 mA). Prąd przepływający między elektrodami modyfikuje aktywność neuronów w wybranych obszarach mózgu, pobudzając lub hamując aktywność komórek oraz ułatwiając im komunikację ze sobą wtedy, gdy jest to potrzebne w celach terapeutycznych.
Istnieją różne odmiany tES, w tym:
- tDCS (przezczaszkowa stymulacja prądem stałym) – prąd płynie jednostajnie w jednym kierunku, zwiększając lub obniżając pobudliwość neuronów w zależności od ustawień i celu terapeutycznego. tDCS jest najczęściej stosowaną formą tES ze względu na prostotę i solidne podstawy naukowe.
- tACS (przezczaszkowa stymulacja prądem zmiennym) – prąd płynie ze zmienną częstotliwością, synchronizując się z naturalnymi rytmami mózgowymi. Ten typ stymulacji bada się m.in. pod kątem wspomagania snu czy poprawy funkcji poznawczych.
- tRNS (przezczaszkowa stymulacja szumem losowym) – natężenie i częstotliwość prądu zmienia się ciągle w losowy sposób, zwiększając ogólną pobudliwość mózgu i wspierając plastyczność neuronalną. Pierwsze badania wskazują na skuteczność tRNS m.in. w terapii afazji (zaburzeń mowy) oraz w rehabilitacji po udarze.
Wszystkie powyższe techniki łączy to, iż są one bezpieczne, nieinwazyjne i nie wymagają specjalnego przygotowania przed sesją.
Zastosowania tES w rehabilitacji neurologicznej
tES początkowo znalazła zastosowanie głównie w dziedzinie psychiatrii (np. w leczeniu depresji lekoopornej). Dziś jednak coraz częściej służy także pacjentom neurologicznym, wspierając ich powrót do sprawności. Przykładowe obszary, w których tES pomaga w rehabilitacji neurologicznej, to:
- Udar mózgu – tES wspomaga rehabilitację poudarową poprzez pobudzenie osłabionych obszarów mózgu oraz hamowanie obszarów dominujących. Na przykład stymulacja prądem stałym uszkodzonej półkuli (lub łagodne hamowanie półkuli zdrowej, która bywa zbyt dominująca) przekłada się na lepsze efekty ćwiczeń ruchowych i szybsze odzyskanie kontroli nad sparaliżowaną częścią ciała.
- Stwardnienie rozsiane (SM) – tES jest obecnie testowana jako wsparcie terapii u osób ze stwardnieniem rozsianym w celu poprawy przewodnictwa nerwowego. Wstępne rezultaty wskazują, że stymulacja mózgu prądem może pomóc zmniejszyć zmęczenie i poprawić pewne funkcje poznawcze u pacjentów z SM, ułatwiając im codzienne funkcjonowanie.
- Zaburzenia mowy (afazja) – delikatna stymulacja okolic mózgu odpowiedzialnych za język bywa z powodzeniem stosowana jako dodatek do terapii logopedycznej, pomagając mózgowi przeorganizować istniejące i utworzyć nowe połączenia nauronalne. Pacjenci szybciej robią postępy, łatwiej znajdują słowa i poprawiają płynność wypowiedzi, gdy równolegle korzystają z tES.
- Zaburzenia poznawcze – osoby z zaburzeniami funkcji poznawczych, takimi jak problemy z pamięcią, uwagą czy wczesne stadium choroby Alzheimera, również mogą odnieść korzyści z terapii tES. Badania wskazują, że regularne sesje tES mogą poprawić pamięć krótkotrwałą i zdolność koncentracji u niektórych pacjentów, co przekłada się na lepsze radzenie sobie z codziennymi czynnościami.
- Inne zastosowania – lista możliwości tES stale się rozszerza. Metoda jest badana jako uzupełnienie rehabilitacji w chorobie Parkinsona, w terapii przewlekłego bólu (np. bólu neuropatycznego, migreny czy bólu fantomowego), u pacjentów po urazach mózgu, a nawet w terapii funkcji poznawczych u dzieci z ADHD. Nieustannie trwają badania, które mają odpowiedzieć na pytanie, jak najlepiej wykorzystać tES dla dobra pacjentów.
Jak wygląda terapia tES
w praktyce.
Terapia tES odbywa się w trybie ambulatoryjnym, co oznacza, że przychodzisz na sesję do gabinetu i tego samego dnia wracasz do domu. Nie jest wymagane żadne specjalne przygotowanie przed sesją.
Na początku specjalista przeprowadzi z Tobą szczegółowy wywiad medyczny, aby poznać historię Twojej choroby i upewnić się, że stymulacja mózgu jest dla Ciebie wskazana. W niektórych przypadkach przed rozpoczęciem tES wykonuje się również nieinwazyjne badanie EEG, aby wykluczyć ewentualne nieprawidłowości, które mogłyby wpłynąć na przebieg terapii. W naszym gabinecie NEURODIAGNOSTYKI możesz wykonać takie badanie na miejscu, co znacznie ułatwia kompleksową opiekę i sprawia, że terapia jest maksymalnie bezpieczna i dopasowana do Twoich potrzeb.
Sama sesja tES jest prosta i bezbolesna. Pacjent siedzi wygodnie w fotelu, a terapeuta umieszcza specjalne elektrody w wyznaczonych miejscach na głowie. Po uruchomieniu urządzenia prąd płynie między elektrodami, co prawdopodobnie odczujesz jako lekkie mrowienie, ciepło lub ucisk na skórze. Te odczucia, o ile w ogóle się pojawią, znikają zazwyczaj po kilku minutach, gdy skóra się przyzwyczaja. Cała sesja zwykle trwa około 20–30 minut, a stymulacja nie wpływa na Twoją zdolność myślenia i odczuwania. Po sesji możesz wrócić do swoich codziennych zajęć.
Standardowo zaleca się wykonanie serii zabiegów tES, aby osiągnąć trwałe efekty. Typowy plan obejmuje od kilkunastu do kilkudziesięciu sesji, codziennie lub kilka razy w tygodniu przez kilka tygodni – dokładny plan terapeutyczny zależy od Twojego schorzenia i zostanie indywidualnie dobrany do Twoich potrzeb przez specjalistę.
Najczęstsze pytania pacjentów przed terapią tES
- Czy tES jest bezpieczna?
Tak, zabiegi tES są uznawane za bardzo bezpieczne, pod warunkiem, że prowadzi je wykwalifikowany personel. Prąd o tak niskim natężeniu nie uszkadza tkanki nerwowej, a do najczęstszych skutków ubocznych należą lekkie mrowienie, swędzenie skóry lub zaczerwienienie pod elektrodami. Czasem pojawia się niewielki ból głowy albo zmęczenie po sesji, ale objawy te szybko mijają (zwykle w ciągu kilku godzin). Poważniejsze powikłania zdarzają się niezwykle rzadko. - Czy zabieg tES boli?
Nie, stymulacja elektryczna mózgu jest zazwyczaj całkowicie bezbolesna. Możesz odczuwać drobne doznania, takie jak mrowienie, uczucie ciepła czy lekki ucisk w miejscu przyłożenia elektrod, ale nie są one silne ani nieprzyjemne. - Jak szybko zauważę efekty terapii?
To zależy od rodzaju Twojego schorzenia oraz indywidualnej reakcji organizmu. Część osób zauważy pierwszą poprawę, np. lepszy nastrój czy zmniejszenie bólu, już po paru sesjach. Jednak zazwyczaj wyraźne efekty tES utrwalają się w drugiej połowie cyklu zabiegów lub dopiero po jego zakończeniu. Ważne, aby nie zniechęcać się brakiem natychmiastowych rezultatów, bowiem nasze mózgi potrzebują czasu, aby trwale przeorganizować swoje połączenia synaptyczne. - Kto nie może skorzystać z tES? Przeciwwskazania do terapii.
Chociaż tES jest bezpieczna, istnieją sytuacje, w których rezygnujemy z takiej terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest aktywna padaczka – u osoby, która ma częste napady, dodatkowa stymulacja mogłaby teoretycznie zwiększyć ryzyko ataku. Również, jeśli Twój zapis EEG wykazuje nieprawidłowości sugerujące skłonność do drgawek, lekarz prawdopodobnie nie zaleci tES. Kolejnym przeciwwskazaniem są wszczepione urządzenia elektroniczne, np. rozrusznik serca, stymulator mózgu czy pompa insulinowa oraz metalowe implanty w głowie. Prąd mógłby zakłócić działanie takich urządzeń lub zbytnio nagrzać metal. Ostrożnie podchodzi się również do stymulacji u kobiet w ciąży oraz u osób z poważnymi chorobami skóry na głowie (aktywną infekcją, ranami czy łuszczycą w miejscach, gdzie przykleja się elektrody). W praktyce specjalista każdorazowo ocenia przeciwwskazania indywidualnie, więc jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości, warto omówić je podczas konsultacji przed zabiegiem.
tES w NEURODIAGNOSTYCE,
- czyli jak czyli jak badamy, żeby pomagać
Nasz gabinet NEURODIAGNOSTYKI w Milanówku zapewnia kompleksową opiekę – na miejscu wykonasz zarówno diagnostyczne badanie EEG, jak i skorzystasz z innowacyjnych terapii takich jak tES, TMS czy EEG Biofeedback. Łączymy nowoczesną diagnostykę z terapiami neuromodulacyjnymi, aby dostosować plan rehabilitacji neurologicznej do Twoich indywidualnych potrzeb.
Skontaktuj się z nami pod numerem +48 455 409 041, a nasi specjaliści chętnie odpowiedzą na Twoje pytania i pomogą podjąć świadomą decyzję co do dalszego leczenia.
AUTORKA:
Weronika Redos – specjalistka neurokognitywistyki, autorka współpracująca z NEURODIAGNOSTYKĄ.
